Nieuwe riten – Nieuwe Koers maart 2023

Alweer een poosje staat er in mijn telefoon een foto van een moorkop waaruit een hapje is genomen. De slagroom in de soes is niet wit maar felblauw. Het kindje in de buik van de afzender had op het moment dat ik de foto ontving nog een aantal maanden te gaan voordat het ter wereld zou komen. Maar een deel van die wereld wist dankzij de kleur van de room: het wordt een jongen.

De genderrevealparty is een nieuw ritueel in een ritearme tijd. Om de oude rites hangt iets raadselachtigs, maar bij dit ritueel wordt het mysterie met één hap ontsluierd.

De soes verwart me. Aan de ene kant probeer ik te wennen aan de jongen die voortaan niet meer met hij aangesproken wil worden, want hij voelt zich man noch vrouw. Er wordt verwacht dat ik hen zeg als ik over hem praat. Hen vindt, hen doet. Een grammaticale fout die je bij een kind onmiddellijk zou verbeteren, is in dit geval helemaal goed of in ieder geval wel zo beleefd. Maar toen, in ongeveer dezelfde periode ontstaan als de nieuwe aanspreekvormen, waren er ineens de confetti, de rook en de roomsoes. Blauw of roze, nooit lila.

Van een beetje verwarring is nog nooit iemand dommer geworden. Een jaar of tien geleden maakte ik tijdens een feestje een melige opmerking over een zanger met snor en baard, die op het Songfestival optrad in een zeemeerminnige glitterjurk. Ik werd streng terechtgewezen. Binnen een mum van tijd ging het gesprek over transitie. Niet de tijdelijke oversteek naar de andere sekse met behulp van pruiken, jurken, aanplakwimpers maar de medische.

Voegt het iets toe dat ik erbij vermeld dat de vrouw die me berispte met een vrouw getrouwd was? In ieder geval maakte het me voorzichtiger, hoofser dan nodig. Ik wilde niet dat zij ook maar een seconde dacht dat mijn flauwe grap eigenlijk over haar ging. Mijn bijdrage aan de discussie: deze tijd biedt toch alle vrijheid om je als vrouw jongensachtig te kleden? Dat doe jij ook, al zo lang ik je ken; staat je goed trouwens, dat pak. En aan een man met bloemetjesblouse, knotje, en parelketting zijn we inmiddels ook gewend. Er mag uitbundig geëxperimenteerd worden. Zie de zingende zeemeermin met de baard en de namaakborsten. Maar snijden in een gezond lichaam, hormonen toedienen, injecties – daar kan ik me niets bij voorstellen.

Haar antwoord: Mensen die in transitie gaan, ervaren hun lichaam nu juist niet als gezond of vanzelfsprekend. En ze vertelde over een vriend die telkens wanneer hij bij het plassen zijn piemel vasthield diepe afkeer voelde. Bij haar voorbeeld hoorde een naam, een gezicht en een lot waar niet voor gekozen was. Daarom voelde zij mededogen, geen huiver.

De mijne ebde in de loop der jaren langzaam weg. Of ik zal wennen aan de X in geboorteakte en paspoort, als derde mogelijkheid naast M of V? Ik ben al halverwege wanneer mijn oog op een opiniestuk van een arts valt die tegenwerpt dat het er wel degelijk toe doet of iemand als jongen of meisje ter wereld is gekomen; bij het diagnosticeren van ziektes, en bevolkingsonderzoeken, om maar iets te noemen.

Ik knip het uit. Maar ik kan knippen wat ik wil dat maakt me nog geen expert. Ik ben schrijfster en in mijn fantasie zie ik een opstand van jonge X-en, kinderen van ouders die bij de aangifte van hun baby om principiële redenen een X opgeven. Volgens de wet mag dit niet, maar de eerste rechtszaak, aangespannen door ouders die een X eisten, is al gevoerd. Ik hoor de pubers al, die hun ouders verwijten maken over de ambivalente letter op hun ID-kaart; dankzij hun aanstormende hormonen beginnen zij zich juist heel erg man of vrouw te voelen. Hun andere grief: dat er voor hen destijds geen genderrevealparty werd gegeven. Geen feestje en dus geen foto van een soes gevuld met roze of blauwe room.

De soes op mijn telefoon is inmiddels opgevolgd door een reeks foto’s van een gezonde baby. Zijn naam bleef tot na zijn geboorte geheim, als de naam op het witte steentje. Bij alles wat ik hem toewens toch vooral dit: dat er onvoorwaardelijk van hem wordt gehouden. Voor welke andere letter – V of X – hij later misschien ook kiest.